گروه های دانشکده گروه های دانشکده

مدیر گروه مدیر گروه

استادیار
شماره تماس : 61115762 - 88497212
اتاق
پست الکترونیکی: mo.ebrahimi [AT] ut.ac.ir

اهداف گرایش:

امروزه جهت طراحی بسیاری از سیستم‌های پیچیده که شامل زیر سیستم‌های مختلف و شاخه‌های علمی متفاوت هستند دانش مهندسی سیستمی نیاز است. بعنوان مثال در طراحی یک ماهواره به عنوان یک سیستم فضایی شاخه‌های مختلف مهندسی ازجمله هوافضا، برق،کامپیوتر، مکانیک، مواد و غیره مورد نیاز است. دانش مهندسی سیستمی، با ایجاد ارتباط بین شاخه‌های مختلف و مدیریت کلان پروژه‌هایی چنین پیچیده، موجب پیش‌برد کارآمد پروژه‌های بزرگ می‌گردد. مهندسی مکاترونیک، در حقیقت کاربردی از مهندسی سیستم در سامانه‌های الکترومکانیکی است.

مهندسی مکاترونیک تلفیق مهندسی مکانیک، الکترونیک، کامپیوتر و کنترل است. این رشته سعی بر آن دارد تا نگاهی یکپارچه به سیستم‌های تشکیل شده از اجزای مکانیکی – الکترونیکی - کنترلی و نرم‌افزاری داشته باشد. هدف مکاترونیک ایجاد و استفاده از ارتباط داخلیِ میان ‌رشته‌های مهندسی مرتبط با اتوماسیون و خودکارسازی است، تا یک نمایه از کنترلِ پیشرفته‏ را در سیستم‌های ترکیبی به خدمت بگیرد.

مکاترونیک در حوزه های مهم و جذابی نظیر اتوماسیون، رباتیک، بینایی ماشین، مهندسی پزشکی، سیستم‌های سرو و ابزار دقیق، سیستم‌های کنترلی و اندازه‌گیری، مهندسی خودرو، کنترل ماشین به کمک کامپیوتر، سیستم‌های خبره، هوافضا و غیره کاربرد دارد. هدف از به کارگیری الگوی مکاترونیک در مهندسی، ایجاد هم‌افزایی در کیفیت محصولات و تکنولوژی‌های توسعه داده شده است.

با توجه به نیاز روزافزون صنعت به استخدام نیروهای ماهر در مهندسی مکاترونیک، تربیت نیروی انسانی در این زمینه بیش از پیش اهمیت یافته است. نکته مهم و اساسی در آموزش مکاترونیک این است که یک مهندس مکاترونیک باید دارای تخصص‌های بین رشته­ای باشد، بدین معنا که تسلط به اصول اساسی مهندسی مکانیک، الکترونیک، کامپیوتر و کنترل، برای او ضروری است چرا که باید قابلیت طراحی در حوزه‌های مختلف و در نهایت تجمیع و یکپارچه‌سازی این حوزه ها را داشته باشد. هم اکنون در تعداد قابل توجهی از دانشکده‌های مهندسی برق و مکانیک در دنیا، گرایش مکاترونیک در سطوح کارشناسی و بالاتر ایجاد شده است.

   (1. دروس پیش‌نیاز (دانشجو باید برحسب نیاز و تصویب گروه، برخی از دروس زیر را بگذراند

ردیف

عنوان فارسی

تعداد واحد

تئوری

عملی

1

الکترونیک 1

3

 

2

استاتیک و مقاومت مصالح

3

 

3

نگارش متون فنی

2

 

4

سیگنال و سیستم

3

 

5

دینامیک و ارتعاشات

3

 

6

کنترل خطی

3

 

7

ریزپردازنده

3

 

 2. سمینار و پایان‌نامه (اجباری برای کلیه دانشجویان)

ردیف

عنوان فارسی

تعداد واحد

تئوری

عملی

1

سمینار

2

 

2

پایان‌نامه

6

 

3. دروس عمومی اجباری (دانشجو باید کلیه دروس زیر را بگذراند)

ردیف

عنوان فارسی

تعداد واحد

تئوری

عملی

1

ریاضیات پیشرفته

3

 

2

مکاترونیک 1

3

 

3

مکاترونیک 2

3

 

4.  دروس تخصصی اجباری(دانشجو باید 9 واحد از دروس زیر را بگذراند)

ردیف

عنوان فارسی

تعداد واحد

تئوری

عملی

1

حساسه و کالیبراسیون ربات‌ها

3

 

2

کنترل خودکار پیشرفته

3

 

3

رباتیک پیشرفته

3

 

4

شبکه‌های عصبی

3

 

5

اتوماسیون صنعتی

3

 

6

شناسایی سیستم‌ها

3

 

7

برنامه ریزی و کنترل تولید و کیفیت

3

 

8

مدیریت کیفیت و عملیات

3

 

9

شبیه‌سازی و مدلسازی در بیومکاترونیک

3

 

10

هوش مصنوعی و سیستم‌های خبره

3

 

11

مدیریت تجاری و بازرگانی

3

 

5.  دروس تخصصی اختیاری (دانشجو بقیه واحدهای خود را یا از جدول فوق یا  از جدول زیر یا دروس رشته مهندسی مکانیک، برق، کامپیوتر یا مهندسی پزشکی باید بگذراند)

ردیف

عنوان فارسی

تعداد واحد

تئوری

عملی

1

کنترل محرکه‌های الکتریکی

3

 

2

روش اجزاء محدود

3

 

3

تئوری و تکنولوژی ساخت نیمه‌هادی‌ها

3

 

4

اتوماسیون در تولید

3

 

5

تکنولوژی مواد نوین

3

 

6

سیستم‌های بلادرنگ

3

 

7

شبیه‌سازی کامپیوتری

3

 

8

هیدورلیک و نیوماتیک پیشرفته

3

 

9

بهینه‌سازی در طراحی و تولید

3

 

10

بینایی ماشین

3

 

11

هوش مصنوعی توزیع‌شده

3

 

12

کنترل بهینه

3

 

13

منطق و کنترل فازی

3

 

14

سیستم‌های میکرونانو الکترومکانیکی

3

 

15

مباحث منتخب

3

 

16

سیستم‌های توزیع شده

3

 

17

پردازش تصویر (بینایی ماشین)

3

 

18

مدیریت صنعتی

3

 

19

سیستم‌های خبره

3

 

20

مدارهای منطقی و ریزپردازنده‌ها

3

 

21

کنترل غیرخطی/مقاوم

3

 

22

کنترل چندمتغیره

3

 

23

کنترل تطبیقی

3

 

 

    .

اهداف گرایش:

با توجه به شناخت و توسعه روز افزون میکرو و نانو  فناوری در سطح جهان و توجه هرچه بیشتر کشور های دارای تکنولوژی برتر به این فناوری و همچنین قابلیت های بالای این تکنولوژی در ساخت و بهره برداری از سیستمهای پیچیده و دارای بازده و قابلیت اطمینان بالاتر در ابعاد کوچک، به وضوح نیاز به افراد متخصص که دارای زمینه کاری تخصصی در این رشته باشند را می توان حس نمود که این امر ضرورت تربیت متخصصان مربوط به این رشته را بیشتر آشکار می کند.

نیاز صنایع مادر نظیر صنایع نظامی، صنایع نفت و گاز و پتروشیمی، صنایع خودرو سازی و دیگر صنایع به سیستم های میکرو نانو در قالب انواع میکرو حسگرها، میکرومحرکها و غیره، رو گستر ش است از طرفی توانمندی بالقوه ای در کشور جهت رفع نیاز صنایع در حوزه فناوری های نوین وجود دارد. هدف از راه اندازی این گروه تربیت متخصصانی است که قابلیت تعریف، طراحی ،اجرا و تحلیل سیستم های میکرونانو را با توجه به نیازها و امکانات داخل کشور، داشته باشند تا به نحو موثری پاسخگوی نیازها و کمبودهای کشور در این زمینه با تکنولوژی بالا باشند.

گروه میکرونانوفناوری  دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران فعالیت خود را با جذب دانشجو در رشته میکرونانوالکترومکانیک(MEMS-NEMS) در مقطع کارشناسی ارشد در سال 1392 آغاز نموده است. هدف از راه اندازی این رشته تربیت متخصصانی است که قابلیت تعریف، طراحی، اجرا و تحلیل سیستم های میکرو و نانو الکترومکانیک را با توجه به نیازها و امکانات داخل کشور داشته باشند تا به نحو موثری پاسخگوی کمبودهای کشور در این زمینه با تکنولوژی بالا باشند.

 طول دوره و نظام آموزشی

طول مدت لازم برای اتمام این دوره 2 سال است و حداقل و حداکثر مدت مجاز این دوره مطابق آئین نامه کارشناسی ارشد می­باشد.

تعداد واحدهای درسی:

علاوه بر موارد فوق، هر دانشجوی این  دوره در صورتی که قبلا در کارشناسی یا لیسانس، دروس جبرانی را نگذرانده باشد، بایست حداکثر 9 واحد و با حداقل معدل 14 آنها را بگذراند. برای دروس جبرانی واحدی به دانشجو تعلق نمی گیرد.

 

جدول دروس گروه میکرونانو فناوری(MEMS) به شرح زیر می باشد:

الف- دروس اصلی

 

ب- دروس اختیاری

 

ج- دروس تکمیلی

د- دروس جبرانی

نام گرایش:  دکترای مهندسی فناوری اطلاعات

مسئول رشته: خانم دکتر سماء گلیایی

اهداف  گرایش:  

دوره دکتری مهندسی فناوری اطلاعات بالاترین مقطع تحصیلی دانشگاهی در این زمینه است که به اعطای مدرک می‌انجامد و مجموعه‌ای هماهنگ از فعالیت‌های آموزشی-پژوهشی در زمینه‌های مختلف از جمله مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی، تجارت الکترونیک، سیستم‌های چندرسانه‌ای، امنیت اطلاعات و شبکه‌های کامپیوتری را دربر می‌گیرد.
هدف از ایجاد دوره دکتری مهندسی فناوری اطلاعات عبارتند از:
•    احاطه یافتن بر آثار علمی مهم در یک زمینه خاص از مهندسی فناوری اطلاعات
•    آشنا شدن با روش‌های پیشرفته تحقیق و کوشش برای نوآوری در این زمینه
•    دستیابی به جدیدترین مبانی علمی و تحقیقی و تکنولوژیکی
•    نوآوری در زمینه‌های علمی و تحقیقی
•    کمک به پیشرفت و گسترش مرزهای دانش

در مرحله‌ی آموزشی دوره دکتری مهندسی فناوری اطلاعات، در مجموع گذراندن حداقل ۱۸ واحد در یک زمینه اصلی و یک زمینه فرعی اجباری است که حداقل ۱۲ واحد درسی می‌بایستی در ارتباط با زمینه اصلی و حداقل ۶ واحد درسی می‌بایستی در ارتباط با زمینه فرعی باشد.

برخی از دروس ارائه شده در دانشکده علوم و فنون نوین در رشته دوره دکتری مهندسی فناوری اطلاعات عبارتند از:‌ محاسبات فراگیر، روش‌های پیش‌بینی،‌ مباحث پیشرفته در شبکه‌های کامپیوتری، نظریه‌ بازی‌ها، شبکه‌های عصبی، ارزیابی کارایی شبکه‌های کامپیوتری، شبکه‌های چندرسانه‌ای، محاسبات توری، تحلیل شبکه‌های پیچیده، شبکه‌های حسگر بیسیم، و امنیت شبکه.

برای اطلاع از جزئیات و سیلابس برنامه درسی، برنامه مصوب رشته دکترای مهندسی فناوری اطلاعات در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را ملاحظه بفرمایید.

نام گرایش:  کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی

مسئول رشته: آقای دکتر مهدی تیموری

اهداف  گرایش:

امروز، فضای دانشگاهی دنیا به تحقیقات میان رشته ای روی آورده است و با نگاهی به روندهای جاری علمی می‌توان دریافت که تولید یک فناوری جدید یا ارائه یک نظریه نو، نیازمند به‌کارگیری چندین رشته و تخصص مختلف در کنار هم است. در این شرایط وجود متخصصانی که با ادبیات تحقیق و توسعه میان رشته ای آشنا هستند و تخصص‌های لازم را کسب کرده اند میتواند به‌سرعت، کیفیت و دقت فعالیت‌های تحقیقاتی کمک به سزایی کند. یکی از زمینه های کار میان رشته ای که شواهد و کاربردهای فراوانی هم در دنیای اطراف ما دارد موضوع فناوری اطلاعات و کاربردهای آن در زمینه‌های مختلف است.
با یک تعریف ساده، هدف از رشته مهندسی فناوری اطلاعات گرایش فناوری اطلاعات پزشکی، استفاده از حوزه توانمند ساز فناوری اطلاعات و ارتباطات شامل جمع‌آوری، ذخیره و بازیابی، ارسال، پردازش و بازنمایی اطلاعات در حوزه تخصصی-کاربردی سلامت و پزشکی است. در این راستا تلاش می‌گردد دانشجویان این رشته دریکی از زمینه‌های پزشکی از راه دور، سیستم‌های اطلاعات سلامت، سیستم‌های هوشمند در سلامت و مدیریت و سیاست‌گذاری کلان فناوری اطلاعات در سلامت تخصص پیدا نمایند.
فارغ‌التحصیلان این رشته دارای دانش و بینش در هردو حوزه توانمند ساز فناوری اطلاعات و حوزه تخصصی-کاربردی سلامت و پزشکی خواهند بود. لذا، می‌توانند در کلیه حوزه‌های کاربردی فناوری اطلاعات در سلامت و پزشکی مانند سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی، محتوای الکترونیکی پزشکی، آموزش مجازی و یادگیری الکترونیکی، پزشکی از راه دور، خدمات الکترونیکی سلامت، سیستم‌های تصمیم‌سازی و هوشمند پزشکی، سلامت الکترونیک، سیستم‌های نهفته پزشکی، سیستم‌ اطلاعات جغرافیایی با کاربرد در سلامت و پزشکی، انتقال داده‌ها و اطلاعات در پروژه‌های پزشکی در گروه‌های بین‌رشته‌ای و با تخصص‌های متنوع مشارکت داشته باشد.

تفاوت با رشته‌های مشابه موجود:


در حال حاضر چندین رشته مشابه رشته پیشنهادی کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات گرایش فناوری اطلاعات پزشکی در کشور وجود دارد که عبارت‌اند از:
1.    مهندسی پزشکی
2.    مدیریت فناوری اطلاعات پزشکی
3.    فناوری اطلاعات سلامت
4.    ارزیابی فناوری سلامت
5.    انفورماتیک پزشکی
که دو رشته اول در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سه رشته دیگر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به تصویب رسیده‌اند.
اولین و باسابقه‌ترین رشته مهندسی پزشکی است. این رشته در گرایش‌های مختلفی ازجمله بیو مواد؛ بیومکانیک، مهندسی بافت، پردازش تصاویر پزشکی، مدل‌سازی سیستم‌های فیزیولوژیکی و ابزار دقیق در مهندسی پزشکی به تربیت دانشجو پرداخته است و به عبارت ساده، در کلیه این گرایش‌ها علوم مختلف مهندسی به کمک اجرای بهینه پزشکی همت گماشته‌اند. رشته دیگر، مدیریت فناوری اطلاعات پزشکی است که بیشتر بر جنبه‌های مدیریت در سلامت تمرکز دارد و جنبه بین‌رشته‌ای بودن چندان پررنگ نشده است.
رشته سوم رشته فناوری اطلاعات سلامت است که در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور ارائه می‌گردد و همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید هدف اصلی این رشته‌ آشناسازی دانشجویان دانشگاه‌های علوم پزشکی با ابزار‌های فناوری اطلاعات است.
رشته دیگر ارزیابی فناوری سلامت است. این رشته بیشتر بر جنبه‌های بین‌رشته‌ای تأکید کرده و تلاش کرده است با در نظر گرفتن زمینه‌های اقتصاد، حقوق، مدیریت، سلامت و فناوری اطلاعات در کنار هم به بررسی همه‌جانبه فناوری‌های جدید در حیطه سلامت (ازجمله تشخیص و درمان) بپردازد و از نتایج حاصل به سمت سیاست‌گذاری حرکت کند و لذا این رشته رویکردی بیشتر مدیریتی دارد.
رشته آخر نیز انفورماتیک پزشکی است که با استفاده از فناوری اطلاعات در ذخیره‌سازی و بازیابی داده‌ها و همچنین استفاده بهینه از تحلیل اطلاعات در جهت تصمیم‌گیری در حل مشکلات و ارتقا سیستم‌های بهداشت و درمان می‌پردازد. این رشته که در دانشگاه‌های علوم پزشکی اجرا می‌شود کمتر به زمینه بین‌رشته‌ای توجه دارد و بیشتر تلاش دارد دانشجویان پزشکی را با ابزار‌های فناوری اطلاعات و کاربرد آن‌ها در ارتقا سیستم‌های بهداشت و سلامت آشنا سازد.
رشته مهندسی فناوری اطلاعات گرایش فناوری اطلاعات پزشکی برای کمک به اهداف زیر راه‌اندازی شده است:
•    ایجاد و ارتقای شبکه‌های پزشکی از راه دور، شبکه‌های اطلاع‌رسانی بهداشـت، شبکه‌های همکاری‌های علمی پزشکی و سلامت،
•    ایجاد و ارتقای هوشمند سازی تجهیزات مورداستفاده پزشــکان و پزشکیاران (پرستار و ...)
•    ایجاد و ارتقای مشتری مداری در پزشکی با ایجاد پرونده الکترونیکی و بانک اطلاعات و سیستم‌های گزارش‌گیری با دسترسی‌های متفاوت در بیمارستان‌ها برای سطوح مختلف ذینفعان اعم از بیمار، پزشک، پرستار، مدیریت بیمارستان، پزشکی قانونی
•    ارتقای صنعت انفورماتیک پزشکی: تولید و خدمات فناوری اطلاعات در حوزه خدمات بهداشتی و درمانی
در این راستا توجه به موارد زیر نیز جزو الزاماتی است که متخصصین این رشته باید آن را برآورده سازند:
-    محرمانگی و ‌حفاظــت ‌از اطلاعات دیجیتالی کــه مانع سوءاستفاده و تجاوز به حریم شــخصی افراد شود.
-    سیســتم مناسب برای تعاملات مالی مناسب برای ارائه خدمات پزشکی و سلامت
-    ایجاد سامانه‌های اطلاعاتی مناسب ازجمله:

  •   سیستم‌های اطلاعات مدیریتی بیمارستانی
  •   سیستم‌های اطلاعات بالینی و مراقبت پزشکی
  •  سیستم‌های اطلاعاتی بهداشتی برای پاسخگویی به‌موقع و مناسب به عوامل طبیعی و غیرطبیعی مختل‌کننده سلامت اجتماع
  •   سیستم‌های اطلاعاتی مدیریت بحران‌های پزشکی (اپیدمیولوژی)

با مقایسه تعاریف ارائه‌شده در بالا، می‌توان به‌راحتی تفاوت رشته پیشنهادی مهندسی فناوری اطلاعات گرایش فناوری اطلاعات پزشکی با سایر رشته‌های مشابه موجود را درک نمود. به‌طور ساده، آنچه در رشته مهندسی فناوری اطلاعات گرایش فناوری اطلاعات پزشکی حائز اهمیت است و آن را از سایر رشته‌ها متمایز می‌سازد توجه ویژه به آمارها و اطلاعاتی است که می‌تواند از دیدگاه مدیریت دانش و حل مسئله مدنظر قرارگرفته و باعث ارتقای فرایند سلامت، بهداشت و دانش موردنیاز پزشکان گردد. واضح است که توجه به این توضیحات این بخش تاکنون در کشور مغفول مانده است. با این تفاسیر کاربردی بودن رشته مهندسی فناوری اطلاعات گرایش فناوری اطلاعات پزشکی در حوزه سلامت و در جهت بهبود شاخص‌های سلامت با ابزارهای فناوری اطلاعات از مزایای منحصربه‌فرد آن می‌باشد. این رشته در دستگاه‌های اجرایی دولتی و دستگاه‌های تصمیم گیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کاربردی تخصصی دارد. لذا به نظر می‌رسد رشته مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی در الگوهای تصمیم‌گیری کشور در حوزه سلامت کاربرد زیادی خواهد داشت و حتی می‌تواند در رهیافت الگوها مانند الگوی نظام جامع کشور من‌جمله الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت نیز قابلیت‌های منحصربه‌فردی داشته باشد.
این رشته با عناوین مشابه در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر دنیا راه‌اندازی شده است. به‌عنوان‌مثال از بین معتبرترین دانشگاه‌های دنیا که این رشته را راه‌اندازی کرده‌اند می‌توان به دانشگاه ام‌آی‌تی در آمریکا اشاره نمود.

مشخصات دوره مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی:


•    نوع دوره: کارشناسی ارشد
•    طول دوره: 2 سال (4 نیمسال)- با توجه به بین‌رشته‌ای بودن این دوره و لزوم گذراندن دروس جبرانی (پیش‌‌نیاز)، طبق ضوابط حداکثر یک نیمسال به طول دوره افزوده می‌شود
•    تعداد و نوع واحدهای درسی

نوع دروس

تعداد واحدها

جبرانی

13

اصلی

11

اختیاری

15

پایان‌نامه

6

جمع کل (بدون دروس جبرانی)

32 واحد

دروس جبرانی دوره کارشناسی ارشد رشته مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی‌

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

زبان تخصصی و نگارش متون فنی

2

۲

آشنایی با اصطلاحات و اسناد پزشکی

2

3

طراحی الگوریتم

3

4

برنامه‌سازی پیشرفته

3

5

امنیت داده و شبکه

3

 

 

دروس اصلی دوره کارشناسی ارشد رشته مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی‌

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

اصول و کاربرد فناوری اطلاعات در پزشکی

3

2

سیستم‌های اطلاعات سلامت

3

3

کاربرد سیستم‌های هوشمند در پزشکی

3

4

سمینار کارشناسی ارشد

2

 

 

 دروس اختیاری دوره کارشناسی ارشد رشته مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی‌

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

روش‌های تحقیق آماری

3

2

پردازش سیگنال‌های و تصاویر پزشکی

3

3

پایگاه داده پیشرفته

3

4

معماری تکنولوژی اطلاعات سلامت

1

5

شبکه‌های عصبی مصنوعی

3

6

یادگیری ماشین

3

7

بیوانفورماتیک

3

8

پردازش تکاملی

3

9

شبکه‌های پیچیده سلامت

3

10

امنیت و حریم خصوصی در پزشکی

3

11

شبکه های چند رسانه ای در حوزه سلامت

3

12

بازیابی اطلاعات و موتورهای جستجو

3

13

داده‌کاوی در سیستم‌های سلامت

3

14

سیستمهای تصمیم گیری فازی

3

15

مدل‌های گرافی احتمالاتی

3

16

برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات و ارتباطات سلامت

3

17

شبکه‌های حسگر بی‌سیم در پزشکی

3

18

مباحث ویژه

3

 

برای اطلاع از جزئیات و سیلابس برنامه درسی، برنامه پیوست را ملاحظه بفرمایید.

 

نمونه عناوین پایان نامه های کارشناسی ارشد رشته مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی – دفاع شده :

  • پیش بینی خطر ابتلا به بیماری فشارخون بالا در ایران
  • تشخیص مبتنی بر قاعده ی بیماری به کمک کاوش داده های غیرقطعی پزشکی
  • ارایه یک پروتکل MAC جدید برای شبکه های بی سیم با کاربرد پزشکی
  • بهره گیری از داده کاوی برای تشخیص اثرات ناخواسته دارویی
  • پکس ابری: یک بایگانی مستقل از فروشنده
  • پیش بینی ریسک ابتلا به بیماری دیابت نوع2
  • ارائه یک روش بهینه برای اعزام آمبولانس در اورژانس برای کاهش زمان پاسخ
  • مدل سازی ارتباط بین بیمار و پزشک با استفاده از یادگیری ماشین
  • سیستم ذخیره سازی گرافی برای همه گیری شبکه ای
  • ایمن سازی شبکه های اجتماعی در برابر بیماری های همه گیر
  • شناسایی افراد تاثیرگذار با استفاده از مدل های مبتنی بر شبکه ی همه گیری محدود مسری
  • تشخیص نوع بیماری با استفاده از نسخه های بیماران سرپایی
  • ارائه یک مدل دسته بندی تکاملی برای دسته بندی داده های پزشکی با توزیع نامتوازن
  • پیش بینی ریسک ابتلا به بیماری هپاتیت ب در داده های بومی ایران با استفاده از روش های یادگیری ماشین
  • بهینه سازی بودجه بندی بیماری دیابت نوع2 با استفاده از مدلسازی بار بیماری
  • بررسی شیوع دو بیماری متعامل بر روی شبکه های همپوشان
  • طراحی و پیاده سازی یک شبکه حسگر بیسیم به منظور پایش مستمر علایم حیاتی بدن (لایه فیزیکی-لایه دسترسی به رسانه)
  • پیاده سازی مدل بومی معماری شبکه اجتماعی سلامت به منظور شناخت عوامل کلیدی موفقیت
  • پیش بینی انتشار بیماری از طریق توییتر

نمونه عناوین پایان نامه های کارشناسی ارشد رشته مهندسی فناوری اطلاعات پزشکی – تصویب شده :

  • ارائه روش بهبود یافته شیوع اطلاعات در شبکه های اجتماعی(مجازی) با هدف افزایش تاثیر شیوع
  • یک سامانه پشتیبان تصمیم امدادرسانی شخصی با استفاده از فناوری موبایل
  • ارایه یک روش نمونه برداری برای تخمین میزان شیوع بیماری های همه گیر
  • برقراری ارتباط امن بین شبکه حسگر روی بدن و موبایل با استفاده ا علائم حیاتی
  • انتقال داده حجیم بین بیمارستانی با استفاده از شبکه اینترنت کم سرعت
  • طراحی و پیاده سازی پروتکل دسترسی به رسانه Heartbeat-Respiration Driven به منظور بکارگیری در الکتروکاردیوگرافی بی سیم
  • چهارچوب معماری سازمانی بیمارستان (مطالعه موردی بیمارستان دکتر شریعتی)
  • تحلیل انتشار بیماری‌ها در شبکه‌های پویا
  • طبقه‌‌بندی الگوهای نوار قلب با استفاده از روش‌های یادگیری ماشین
  • ارزیابی معیار‌های مرکزیت در ایمن‌سازی شبکه های اجتماعی وزن دار در برابر بیماری‌های همه‌گیر
  • کنترل شیوع بیماری ها در شبکه هایی با ساختار خوشه ای همپوشان
  • تعیین موقعیت­های بهینه مراکز درمانی و اورژانس­ها با استفاده از الگوریتم تصمیم­گیری چند هدفه فازی
  • نهان‌سازی تصاویر پزشکی به هدف مقاوم‌سازی در برابر تغییرات
  • چارچوب معماری سبک زندگی با استفاده از روش تحلیل لایه لایه علتها (مطالعه موردی: چاقی)
  • تحلیل شدت آسیب بیماری‌های خاص با استفاده از تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی و نفوذ اطلاعات
  • یک روش ذخیره سازی توزیع شده مبتنی بر NoSQL برای پرونده الکترونیک پزشکی (EMR)


 

نام گرایش :  کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات گرایش سامانه‌های شبکه‌ای

مسئول رشته: آقای دکتر هادی زارع

اهداف  گرایش:

دیربازیست که توجه به مفهوم شبکه و موجودیت های با خواص شبکه ای، به عنوان یک ضرورت اصلی در حوزه علوم نظری، علوم تجربی و علوم کاربردی مطرح بوده است. این بدین خاطر است که بسیاری از پدیده های طبیعی و افزون بر آن سامانه های مصنوعی که به عنوان دستاوردهای فناوری در یک محیط عملی یا کاربردی به کار گرفته می شوند، ماهیتی شبکه ای داشته و به همین دلیل به دنبال استفاده از دیدگاه ها، روش ها و ابزارهایی هستند که از توانایی حل مسائل خاص شبکه برخوردار باشند. بدین منوال می توان انتظار داشت که طرح مفاهیم مرتبط با شبکه در قالبی علمی و سامان یافته (سیستماتیک) بتواند جایگزین آموزشی- پژوهشی مناسبی برای رویارویی با حجم قابل ملاحظه ای از مسائل جهان واقعی در ابعاد مختلف علمی و فنی تلقی گردد.
رشته مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای که از آن به علوم شبکه هم در دنیا یاد می‌شود، یکی از علوم نوین بین‌رشته‌ای پدیدآمده در قرن ۲۱ است که بدنبال یافتن اصول، الگوریتمها و ابزارهایی است که رفتار هر نوع شبکه ای اعم از شبکه های مهندسی، اطلاعاتی، زیستی، شناختی، معنایی، اجتماعی و... را در تعامل با یکدیگر شناسایی و مدیریت می نماید.
رشته مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای را می‌توان چنین تعریف کرد: مطالعه بازنمودهای مختلف شبکه در مفاهیم فیزیکی، زیستی و اجتماعی با هدف تحلیل، مدلسازی و پیش‌بینی آنها.
نتایج این مطالعات می‌تواند قابلیت پیش‌بینی را در طراحی‌های مهندسی شبکه‌های پیچیده، ارتقاء داده و توان تحقیقات پایه در کاربردهای مختلف علوم شبکه را بیافزاید. در بیانی ساده‌تر، می‌توان گفت علوم شبکه به مطالعه اصول نظری ساختار و رفتار پویای هر شبکه و کاربرد آن در زمینه های کاری و تخصصی مختلف، می پردازد.
 هدف اصلی مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای در قدم اول بررسی ساختار، کارکرد و فرآیندهای شبکه های اطلاعات، زیستی، شناختی، معنایی، اجتماعی و... بوده و در قدم دوم استفاده از شبکه به عنوان یک ابزار علمی و محاسباتی برای پیش بینی و تحلیل پدیده های طبیعی و مهندسی و اتخاذ تصمیم‌ مناسب بر این اساس است. علوم شبکه دارای کاربردهای بسیار زیادی است که از مهمترین محورهای آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد،
•    شناسایی تعاملات پیچیده بین انسانها
•    کشف مسیرهای انتقال بیماری
•    بهبود سیستم های دارورسانی درون بدن
•    بهینه سازی شبکه های حمل و نقل انسان
•    بهینه‌سازی شبکه های توزیع انرژی
•    موثرسازی نتایج جستجوهای وب
•    ارایه الگوریتم‌های موثر برای تبلیغات هوشمند در فضای مجازی
•    بهبود فضای کسب و کار با استفاده از قابلیت‌های شبکه‌های اجتماعی

طی پنج- شش سال اخیر، مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی بزرگی با موضوعاتی میان رشته ای مانند نانوپزشکی، هوا فضا و کاربردهای آن، علوم و مهندسی نانو/ بایو، علوم شبکه و شبکه اجتماعی، در دانشگاه های معتبر دنیا تشکیل شده اند، که در ترکیب علمی و اجرایی آنها، میتوان حضور متخصصان برجسته حوزه های مختلف علم و فناوری را مشاهده کرد. با تشکیل این مراکز پژوهشی، در کنار افزایش سرعت فعالیتهای علمی و تحقیقاتی میان رشته ای، یک روند توسعه ای و صنعتی نیز شکل گرفته است که پی آمد آن تولید محصولات فناورانه جدید با ویژگیهای مطلوبی مانند ارزش افزوده بالا برای تولید کننده و مصرف کننده، اثرات جانبی مخرب کم، حل مسائل مهندسی سخت و غیرخطی، بهبود رفاه و امنیت اجتماعی و گسترش دامنه علوم، می باشد.
با توجه به ویژگیهای ذکر شده، می توان گفت که رشته های دانشگاهی میان رشته ای مانند علوم شبکه، قابلیت پرورش سرمایه منابع انسانی کشورها را در مفیدترین مسیرها دارند و اگر به این مهم توجه شود که منابع انسانی هر کشوری، ذاتاً ارزشمندترین سرمایه مادی و معنوی آن کشور هستند، باید به صراحت بیان کرد که یکی از راهبردی ترین اقدامات توانمندساز ملی، همانا تشکیل و راه اندازی رشته های نوین دانشگاهی با ویژگی‌‌های بین رشته ای و ترارشته‌ای خواهد بود.
علوم شبکه، از جمله رشته هایی است که در کنار قابلیتهای فراوانی که برای حل مسائل واقعی دنیای اطراف ما دارد، می¬تواند در فضای رقابتی و جنگ نرم امروز دنیا، قدرت علمی کشور را به شکل محسوسی افزایش دهد و بخشی از نقاط ضعف و تهدیدات جدی کشور را مرتفع سازد.
اگر مسائل واقعی اطراف مان را مورد بازنگری قرار دهیم شواهد روشنی از مصادیق شبکه  در اغلب آنها مشاهده خواهیم کرد؛ مانند شبکه های: حمل و نقل هوایی، بزرگراه ها، راه آهن، کشتیرانی بین المللی، توزیع برق، توزیع آب، تامین و لجستیک، مالی بین المللی، تلفن و اینترنت، متابولیک، اعصاب بدن، غذا و انواع شبکه های اجتماعی انسانها و دیگر موجودات.
با توجه با نکات ذکر شده، رشته مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای با  تلاش و کوشش اعضای هیات علمی و مدیریت دانشکده علوم و فنون نوین برای نخستین بار در ایران و در دانشگاه تهران راه‌اندازی شده است و هدف آن رفع نیازهای علمی و تربیت متخصصان خبره برای کشور در علوم و فن‌آوری‌های نوین و بین‌رشته‌ای است.

توانایی ها و مهارتهای دانش آموختگان رشته :
از دانش آموختگان رشته مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای انتظار می رود مهارتهای لازم را برای بکارگیری ابزارهای محاسباتی و فناورانه شبکه محور در موضوعات زیستی، شبکه های اجتماعی و شبکه های اطلاعات بدست آورند.
در حوزه شبکه های اجتماعی تأکید بر آموزش های پیشرفته در مهندسی و علوم شبکه و تجزیه و تحلیل سیستمهای اجتماعی، می‌باشد و هدف آن تربیت متخصصینی است که با بهره‌گیری از آموخته‌ها و دانش‌های مهندسی این دوره قادر به شناخت، تحلیل و ارائه طرح برای سیستم های اجتماعی متشکل از انسان و سامانه های اطلاعاتی باشند. بنابراین انتظار می رود دانش آموختگان این رشته قادر به برنامه‌ریزی و ارائه مدل، جهت کسب بهترین بازده از کارکرد سیستم های اجتماعی و انسانی نیز باشند.
همچنین دانش آموختگان این رشته در حوزه ی شبکه های اطلاعات، قابلیتها و مهارتهایی همچون مطالعه، بررسی و امکان سنجی شبکه های مختلف اطلاعات، جمع آوری، سازمان دهی و طبقه بندی اطلاعات شبکه‌ای، توانمندی در یافتن اصول، الگوریتمها و طراحی ابزارهای مورد نیاز برای تسری اطلاعات، مدیریت رفتار و اطلاعات در شبکه های اطلاعات و تعامل با انواع دیگر شبکه را خواهند داشت.
علاوه بر این، فارغ التحصیلان این رشته باید بتوانند در مشاغل زیر خدمات لازم را ارائه دهند:
•    خدمات مشاوره ای در خصوص بکارگیری مفاهیم و ابزارهای طراحی، پیاده سازی و تحلیل شبکه ها در مسائل پیش رو
•    ارائه خدمات پژوهشی در خصوص کاربرد ساما‌نه‌های شبکه‌ای با تاکید بر بهینه‌سازی روش‌های موجود گردآوری، انتقال و بازیافت اطلاعات
•    آموزش و تحقیق در راستای در همین رشته یا رشته های مرتبط دانشگاهی در مراکز تحقیقاتی و پژوهشی

مشخصات دوره مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای

 

  • نوع دوره: کارشناسی ارشد
  • طول دوره: 2 سال (4 نیم‌سال)- با توجه به بین‌رشته‌ای بودن این دوره و لزوم گذراندن دروس جبرانی (پیش‌‌نیاز)، طبق ضوابط حداکثر یک نیم‌سال به طول دوره افزوده می‌شود
  • تعداد و نوع واحدهای درسی
  •  

نوع دروس

تعداد واحدها

جبرانی

۶

اصلی

۱۴

اختیاری

۱۲

پایان‌نامه

۶

جمع کل (بدون دروس جبرانی)

32 واحد

 

 

دروس جبرانی دوره کارشناسی ارشد رشته مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

مدلسازی و شبیه‌سازی

۳

2

ساختمان داده‌ها و الگوریتم‌ها

۳

۳

مطالعات فضای مجازی

۳

 

 

دروس اصلی دوره کارشناسی ارشد رشته مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای

ردیف

نام درس

تعداد واحد

۱

الگوریتم‌های گراف

۳

۲

شبکه‌های پیچیده

۳

۳

مبانی نظری شبکه‌های اجتماعی

۳

۴

مدل‌های احتمالاتی

۳

۵

سمینار

۲

 

 

 دروس اختیاری دوره کارشناسی ارشد رشته مهندسی سامانه‌های شبکه‌ای

ردیف

نام درس

تعداد واحد

۱

نظریه ریاضی سیستم‌ها

۳

۲

یادگیری ماشین و بازشناسی الگو

۳

۳

تحلیل رفتارهای اجتماعی

۳

۴

محاسبات نرم و ملهم از زیست

۳

۵

نظریه بازی‌

۳

۶

تحلیل شبکه‌های اطلاعات

۳

۷

جمع‌سپاری و فعالیت‌های جمعی

۳

۸

علوم شناختی/ اجتماعی شبکه

۳

۹

کاوش دادگان انبوه

۳

۱۰

مباحث ویژه

۳

 

برای اطلاع از جزئیات و سیلابس برنامه درسی، برنامه مصوب رشته مهندسی مهندسی فناوری اطلاعات گرایش سامانه‌های شبکه‌ای در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را ملاحظه بفرمایید.


 

نام گرایش :  مهندسی فناوری اطلاعات گرایش سیستم های چندرسانه ای

مسئول رشته: آقای دکتر سیدحمیدرضا احمدی

اهداف  گرایش:

سالیان زیادی است که استفاده از محتواهای چندرسانه‌ای در زمینه‌های مختلف آموزشی، تبلیغاتی، تجاری، سرگرمی، و همچنین در بستر گسترده اینترنت مرسوم شده است. کسانی که در زمینه تولید این محتواها فعالیت می‌کنند، تنها نیازمند یادگیری کار با تعدادی نرم‌افزار می‌باشند که این نرم‌افزارها در یکی از دسته‌های کلی زیر قرار می‌گیرند:

  • نرم‌افزار گرافیکی برای ویرایش صوت، تصویر و ویدئو
  • نرم‌افزار تولید انیمیشن (پویانمایی) دو بعدی (2D) و سه بعدی (3D)
  • نرم‌افزار طراحی و تولید محتوا و محیط‌های چندرسانه‌ای

گرایش سیستم‌های چندرسانه‌ای از مجموعه مهندسی فناوری اطلاعات، سطحی بسیار فراتر از تولید محتوای چندرسانه‌ای را هدف‌گیری نموده و هدف آن، تربیت افرادی با دید عمیق و دقیق مهندسی است که با برخوردار شدن از دانش کافی نسبت به ویژگی‌های انواع مدیای صوتی، تصویری، ویدئویی، و پویانمایی، می‌توانند چگونگی عملکرد داخلی نرم‌افزارهای مزبور را درک کرده، خود اقدام به تهیه و بهسازی و توسعه این نرم‌افزارها و الگوریتم‌های مربوط به آنها نمایند. همچنین، فارغ‌التحصیلان این گرایش دارای این توانایی خواهند بود که در حوزه تولید و توسعه نرم‌افزارهای تولید بازی رایانه‌ای (Game Engine) فعالیت کنند.

فعالیت‌های تحقیقاتی دانشجویان این گرایش متنوع بوده و از جمله می‌تواند از زمینه‌های زیر انتخاب گردد:

  • الگوریتم های گرافیک کامپیوتری در حوزه صوت، تصویر، ویدئو، انیمیشن
  • الگوریتم های فشرده‌سازی، تبدیل، و پردازش انواع محتوای مولتی‌مدیا
  • توسعه نرم‌افزارهای گرافیکی و موتورهای تولید بازی رایانه‌ای
  • شبکه‌های مولتی‌مدیا و پروتکل‌های مربوط به آن

در راستای رسیدن به اهداف بیان شده، و بر اساس مصوبه رسمی وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری، دانشجویان این رشته لازم است دروس مندرج در جدول زیر را در مرحله آموزشی دوره کارشناسی ارشد خود بگذرانند. گذراندن همه دروس اصلی، اجباری است که جمعا معادل 15 واحد درسی می‌باشد. از مجموعه دروس اختیاری نیز گذراندن حداقل 3 درس (معادل 9 واحد درسی) لازم می‌باشد.

همچنین، در مرحله تحقیقاتی این دوره کارشناسی ارشد، دانشجویان لازم است درس سمینار (معادل 2 واحد) را اخذ نموده و سپس پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود را (معادل 6 واحد درسی) تکمیل نمایند.

با توجه به اینکه دروس جبرانی این گرایش، که بر اساس تصمیم گروه آموزشی برای دانشجویان تعیین می‌گردد، ممکن است معادل یک ترم تحصیلی را به خود اختصاص دهند، تحصیل در این دوره کارشناسی ارشد ممکن است تا 5 ترم تحصیلی طول بکشد. طبق مصوبه وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری، حداکثر طول این دوره 3 سال (6 ترم تحصیلی) می‌باشد.

دروس جبرانی (بر اساس تصمیم گروه آموزشی)

    تعامل انسان و کامپیوتر

    سیستم‌های چندرسانه‌ای

    گرافیک کامپیوتری

    هوش مصنوعی

    مهندسی نرم‌افزار 1 و 2

    مدیریت و کنترل پروژه‌های فناوری اطلاعات

دروس اصلی (اجباری)

    پویانمایی و پویانمایی سه‌بعدی

    فشرده‌سازی اطلاعات

    گرافیک کامپیوتری پیشرفته

    طراحی واسط کاربر

    مدیریت توسعه نرم‌افزار

دروس اختیاری

    ساخت محیط‌های مجازی

    شبکه‌های چندرسانه‌ای

    ارتباطات تصویری

    مصورسازی اطلاعات

    پردازش تصاویر دیجیتال

    پردازش گفتار دیجیتال برای چندرسانه‌ای‌ها

    بینائی ماشین

    مدیریت ارتباط با مشتری

    مباحث پیشرفته در چندرسانه‌ای

 

برای اطلاع از جزئیات و سیلابس برنامه درسی، برنامه مصوب رشته مهندسی فناوری اطلاعات گرایش سیستم های چندرسانه ای در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را ملاحظه بفرمایید.

 

نام گرایش :  کارشناسی ارشد علوم تصمیم و مهندسی دانش

مسئول رشته: آقای دکتر سامان هراتی زاده

اهداف  گرایش :  

دنیای امروز، با داده جمع آوری شده، ذخیره شده، بازیابی شده، پردازش شده و ارائه شده سروکار دارد. فرصتی که حجم زیاد داده­های دیجیتال موجود در رایانه­ها و حضور رایانه در همه جا به بشر می­دهد استفاده سریع و ارزان از اطلاعات است. در این فضای دیجیتال، مسائل متنوعی وجود دارد که نیاز به استخراج دانش از اطلاعات و تصمیم­گیری و تصمیم­سازی بر اساس آن را مطرح می سازد.

کارشناسی ارشد "علوم تصمیم و مهندسی دانش" به عنوان یک گرایش میان­رشته ای در مهندسی طبقه­بندی می­شود و هدف آن ارائه راه­حلهایی برای استنباط، تصمیم­سازی و پاسخگویی به پرسش­ها بر اساس روشهای مهندسی و ریاضی است. اگرچه ریاضیات چارچوبه محکمی را برای مدل­سازی و حل مسائل گوناگون ارائه می­دهد، اما هنوز برای بسیاری از مسائلی که در این چارچوبه مدل می شوند، راه حل مناسبی مبتنی بر روشهای کلاسیک وجود ندارد. در چنین مواردی روشهای نوین مهندسی که از طبیعت ملهم شده­اند برای ارائه جوابی درخور، مورد توجه هستند.

هدف از دوره کارشناسی ارشد علوم تصمیم و مهندسی دانش پرورش مهندسانی است که به روشهای ریاضی و مهندسی مناسب برای استخراج دانش و تصمیم­سازی مسلط باشند و قادر باشند ابزارهای تصمیم­گیری و تصمیم­سازی مناسب را برای اهداف مختلف طراحی و تولید نمایند.

مشخصات دوره علوم تصمیم و مهندسی دانش

  • نوع دوره: کارشناسی ارشد
  • طول دوره: 2 سال (4 نیم‌سال)
  • تعداد و نوع واحدهای درسی: دانشجویان موظفند مجموعا 32 واحد درسی را بگذارنند که ترکیب این واحدها باید به این شرح باشد:

نوع دروس

تعداد واحدها

پایه

حداقل 9 واحد (سه درس)

اختیاری

حداکثر 15 واحد (پنج درس)

سمینار

2 واحد

پایان‌نامه

6 واحد

جمع کل (بدون دروس جبرانی)

32 واحد

 

 

دروس پایه و اختیاری در این رشته همگی سه واحدی هستند. گذراندن درس مبانی محاسبات نرم و حداقل دو درس دیگر از میان دروس پایه برای فارغ التحصیلی الزامی است. دانشجو مختار است که بقیه واحدهای خود را از بین دروس پایه و اختیاری انتخاب نماید.

دروس دروس پایه رشته دوره کارشناسی ارشد علوم تصمیم و مهندسی دانش

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

مبانی محاسبات نرم

3

2

ریاضیات یادگیری

3

3

یادگیری ماشین

3

4

تصمیم گیری با معیارهای چندگانه

3

 
  •  

 دروس اختیاری دوره کارشناسی ارشد رشته علوم تصمیم و مهندسی دانش

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

اطلاعات و عدم قطعیت

3

2

داده کاوی 1

3

3

داده کاوی 2

3

4

متن کاوی و وب کاوی

3

5

شبکه های عصبی مصنوعی

3

6

سیستم های هوشمند گسترده و چند عامله

3

7

بهینه سازی فرایافتاربنیان

3

8

بهینه سازی ریاضی بنیان

3

9

سیستم های تصمیم گیری فازی

3

10

نظریه بازی 1

3

11

احتمال و آمار فازی

3

12

فرایندهای تصادفی

3

13

محاسبات عددی پیشرفته

3

14

مدیریت دانش

3

15

مباحث ویژه

3

 

 

برای اطلاع از جزئیات و سیلابس برنامه درسی، برنامه مصوب رشته علوم تصمیم و مهندسی دانش در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را ملاحظه بفرمایید. 

 

نام گرایش: کارشناسی ارشد زبان شناسی رایانشی

مسئول رشته: آقای دکتر هادی ویسی

اهداف  گرایش :  

زبان نه تنها بخشی از دانش بشری است بلکه مهم‌تر از آن یکی از ویژگی‌هایی است که انسان با آن تعریف شده و شناخته می‌شود: "انسان، حیوان ناطق". ارزش زبان به صورت ناخودآگاه برای هر انسان در بیان اندیشه ایجاد ارتباط با سایر افراد بشری درک می‌شود. امروزه با گسترش علم و تکنولوژی و نفوذ روش‌های مختلف علمی در زمینه‌های گوناگون،  علوم میان‌رشته‌ای و بین‌رشته‌ای گسترش فراوانی یافته است. یکی از این علوم، زبان‌شناسی رایانشی (Computational Linguistics) است که پل ارتباطی بین علوم رایانه و زبان‌شناسی است که به پردازش زبان طبیعی می‌پردازد. از این‌رو زبان‌شناسی رایانشی را می‌توان چنین تعریف کرد: آن بخش از فناوری زبان و اطلاعات که به طراحی و کاربرد سیستم‌های رایانه‌ای به منظور پردازش زبان طبیعی می‌پردازد. زبان‌شناسی به درک ویژگی‌های زبان طبیعی، ساختار آن و ارائه نظریه‌های مختلف در توصیف و تبیین ساخت و کار آن در بافت می‌پردازد. استفاده از رایانه در زبان‌شناسی، شامل ارائه نظریه‌ها و روش‌های طراحی زبان طبیعی و کاربردهای پردازشی رایانه در این حوزه است که نهایتاً منجر به کاربردهای مهمی در توسعه خط و زبان در محیط‌های مجازی می‌شود، مواردی مانند:

  • مترجم‌های ماشینی (Machine Translation)
  • تبدیل متن به گفتار  (متن‌‌خوان) (Text-to-Speech)
  • تبدیل گفتار  به متن (بازشناسی گفتار) (Speech Recognition)
  • خلاصه‌گر متن و صوت (Summarization)
  • پرسش و پاسخ (Question-Answer)
  • درک متن و گفتار (Understanding)
  • مشابه‌یابی در متن (Document Similarity)
  • سامانه‌های دیالوگ‌ (Dialogue Systems)
  • و ... .

 

با توجه به کاربردهای این رشته، زبان‌شناسی رایانشی در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، زیرعنوان پردازش زبان طبیعی (Natural Language Processing) و فناوری زبان انسان (Human Language Technology) نیز شناخته شده است.

فارغ‌التحصیلان این دوره، علاوه بر تعمیق و گسترش علوم و مهارت‌های اکتسابی قبلی خود، در زمینه‌های علمی زیر واجد دانش و مهارت می‌شوند:

  • پردازش خودکار اطلاعات زبان طبیعی
  • طراحی و توسعه سیستم‌های تولید و پردازش گفتار (در کاربردهایی مانند متن‌خوان‌‌ها و تشخیص گفتار، مترجم‌های ماشینی گفتار به گفتار)
  • طراحی و توسعه سیستم‌های پردازش متنی (در کاربردهایی مانند ترجمه ماشینی متن به متن، خلاصه‌سازی، غلط‌یاب‌ها و ...)
  • طراحی و تولید بخش زبانی (خواندن و شنیدن) در وسایل هوشمند مانند انسان‌واره‌ها (robots)
  • ایجاد پایگاه‌ها، دادگان‌ها و پیکره‌های زبانی (متنی و گفتاری)
  • ایجاد واژگان‌های رایانه‌ای
  • تجزیه و تحلیل داده‌های پیکره‌ای زبان طبیعی

نظر به توسعه این علم در دنیا و گسترش زبان‌شناسی و رایانه در کشور، نیاز به این رشته برای بومی کردن آن و به کارگیری برای توسعه خط و زبان فارسی در محیط رایانه کاملاً محسوس است. هدف از این رشته، تشکیل دوره میان‌رشته‌ای زبان‌شناسی رایانشی در سطح کارشناسی ارشد در دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه‌ تهران با همکاری دانشکده ادبیات و زبان فارسی است که به منظور تربیت نیروی انسانی کارامد در زمینه فناوری زبان و ارتباطات، کاهش کمبودهای علمی و نیروهای متخصصی مورد نیاز در این زمینه برای کشور، و توسعه زیرساخت‌ها و کاربردهای این علم برای زبان فارسی می‌باشد.

زبان‌شناسی رایانشی در ایران یک ضرورت است

زبان‌شناسی رایانشی از آن‌جایی ضرورت می یابد که علم زبان‌شناسی و رایانه در انواع شاخه‌های خود از گسترش عمیقی برخودردار بوده و زمینه لازم برای توجهات علمی و نظام‌مند به شاخه‌های جدید پیرامون خود را فراهم آورده‌اند. عرصه‌‌های علمی-پژوهشی و همچنین صنعت و فناوری مرتبط با این دو موضوع، نیازمند وجود رشته‌ای برای بهره‌گیری از این دو علم در یک بستر است که بتوان به کمک آن علاوه بر توسعه زیرساخت‌های پردازشی زبان به ویژه برای زبان فارسی، به توسعه محصولات و خدمات مرتبط با آن بپردازیم. این موضوع نه تنها منجر به توسعه علمی می‌شود، توسعه فرهنگی و اجتماعی را با توجه به تقویت خط و زبان فارسی و تسهیل استفاده از این هویت فرهنگی در فضای مجازی و ارتباط با سایر زبان‌ها منجر می‌شود. از طرفی، امروزه فضای علمی دنیا به تحقیقات میان­رشته­ای روی آورده­ است و با نگاهی به روندهای جاری علمی می­توان دریافت که تولید یک فناوری جدید یا ارائه یک نظریه نو، نیازمند به کارگیری چندین رشته و تخصص مختلف در کنار هم است. در این شرایط وجود متخصصانی که با ادبیات تحقیق و توسعه میان­رشته­ای آشنا هستند و تخصص‌های لازم را کسب کرده­اند می­تواند به سرعت، کیفیت و دقت فعالیت‌های تحقیقاتی کمک به سزایی کند. لذا اجرای رشته زبان‌شناسی رایانشی کاملاً در راستای اهداف دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران است که هدف آن رفع نیازهای علمی و تربیت متخصصان خبره برای کشور در علوم و فن‌آوری‌های نوین و بین‌رشته‌ای است. به علاوه، اجرای این رشته با همکاری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران خواهد بود.

مشخصات دوره زبان‌شناسی رایانشی

  • نوع دوره: کارشناسی ارشد
  • طول دوره: 2 سال (4 نیم‌سال)- با توجه به بین‌رشته‌ای بودن این دوره و لزوم گذراندن دروس جبرانی (پیش‌‌نیاز)، طبق ضواط حداکثر یک نیم‌سال به طول دوره افزوده می‌شود
  • تعداد و نوع واحدهای درسی

نوع دروس

تعداد واحدها

جبرانی

14

اصلی

22

اختیاری

6

پایان‌نامه

4

جمع کل (بدون دروس جبرانی)

32 واحد

 

 

دروس جبرانی دوره کارشناسی ارشد رشته زبان‌شناسی رایانشی

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

مقدمات زبان‌شناسی

2

۲

آواشناسی عمومی

2

3

نحو صورت‌گرا

2

4

روش تحقیق

2

5

ریاضیات عمومی و آمار

3

6

برنامه‌سازی رایانه‌ای

3

 

 

دروس اصلی دوره کارشناسی ارشد رشته زبان‌شناسی رایانشی

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

آواشناسی آزمایشگاهی

2

2

واج‌شناسی

2

3

ساخت‌واژه

2

4

معنی‌شناسی و کاربردشناسی

2

5

نحو پیشرفته

2

6

آشنایی با زبان‌شناسی رایانشی

3

7

روش‌های آماری در پردازش زبان طبیعی

3

8

پردازش زبان طبیعی

3

9

مهندس دانش و هستان شناسی

3

 

 

 دروس اختیاری دوره کارشناسی ارشد رشته زبان‌شناسی رایانشی

ردیف

نام درس

تعداد واحد

1

پردازش رایانه‌ای گفتار

3

2

ریاضیات و آمار پیشرفته در زبان‌شناسی رایانشی

3

3

زبان و گونه دیداری

3

4

زبان، مغز و شناخت

3

5

هوش مصنوعی

3

6

بسط، مدیریت و کاربرد پیکره

3

7

رده‌شناسی زبان

2

8

سمینار بررسی بینابینی نحو و معناشناسی

2

9

سمینار نحو

2

10

ساخت زبان فارسی

2

11

زبان و منطق

2

12

روان‌شناسی زبان

2

 

برای اطلاع از جزئیات و سیلابس برنامه درسی، برنامه مصوب رشته زبان شناسی رایانشی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را ملاحظه بفرمایید.